„PROGRAM EDUKACYJNO-PROFILAKTYCZNY W ZAKRESIE PRÓCHNICY ZĘBÓW DLA MŁODZIEŻY Z UWZGLĘDNIENIEM GRUP OBCIĄŻONYCH CHOROBAMI OGÓLNYMI I NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ  Z MAKROREGIONU ZACHODNIEGO 2019-2023” współfinansowany przez Ministerstwo Zdrowia (MZ) oraz ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego i wdrażany w ramach Programu Operacyjnego Wiedza  Edukacja Rozwój 2014-2020 zgodnie z umową o dofinansowanie nr POWR.05.01.00-00-0027/20 realizowany w województwie wielkopolskim, lubuskim i zachodniopomorskim przez Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Okres trwania projektu: 11.2020 -10.2023 

Udział w Programie jest bezpłatny!


Co warto wiedzieć

Choroby przyzębia

zmiany zapalne toczące się w tkankach wokół korzenia zęba (dziąsło, ozębna, cement korzeniowy i kość wyrostka zębodołowego). Na zaawansowanym etapie mogą doprowadzić do rozchwiania zęba, a nawet jego utraty.

Erozja szkliwa

chemiczne lub chemo-mechaniczne uszkodzenie powierzchni szkliwa, powstające na skutek działania kwasów (np. w następstwie spożywania nadmiernej ilości kwaśnych soków). Może łączyć się niekiedy z nadwrażliwością zębów.

Kamień nazębny

zmineralizowana postać osadów nazębnych, tworząca się głównie w pobliżu ujść ślinianek. Powstaje na bazie bakteryjnej płytki nazębnej w miejscach gdzie nie jest ona regularnie i dokładnie usuwana.

Lakierowanie zębów

metoda profilaktyki próchnicy polegająca na pokryciu zębów preparatem z aktywnymi związkami fluoru. Wielogodzinna ekspozycja szkliwa na działanie mineralizujące preparatu zwiększa odporność tej tkanki na uszkadzające działanie kwasów produkowanych przez bakterie próchnicotwórcze.

Lecznicze pasty do zębów

pasty do mycia zębów posiadające lecznicze dodatki, takie jak środki przeciwzapalne, zioła, witaminy i minerały oraz olejki eteryczne. Większość past zawiera również fluorki. Pasty lecznicze rozprowadzane przez apteki zawierają zazwyczaj dodatki o wyższym stężeniu. Powinny być dobierane przez lekarza stomatologa lub farmaceutę.

Miazga

tkanka wypełniająca wnętrze zęba, tj. komorę i kanał korzeniowy, przechodząca poprzez otwór w korzeniu w tkanki okołowierzchołkowe; przewodzi bodźce i odżywia tkanki zęba.

Osad nazębny

miękki, żółtawy osad (biofilm) odkładający się na powierzchniach zębów; łatwy do usunięcia szczoteczką. Zawiera głównie drobnoustroje, w tym próchnicotwórcze i powodujące zapalenie dziąseł.

Powikłanie próchnicy zębów

drobnoustroje z ubytku próchnicowego mogą stanowić ognisko infekcji mające znaczenie dla zdrowia ogólnego. Zagrożenie powiększa się kiedy zaawansowana próchnica doprowadzi do zapalenia miazgi i dalszych komplikacji. Patogeny (drobnoustroje i ich toksyny) przenikają poprzez otwór wierzchołkowy korzenia zęba do okolicznych tkanek i krwioobiegu rozprzestrzeniając się po organizmie; mogą wywołać zmiany nawet w odległych tkankach i narządach (m. in. serce, nerki, stawy).

Proszek dentystyczny

produkt przeznaczony do oczyszczania zębów przy pomocy szczoteczki. Zastępuje pastę do zębów.

Próchnica przedubytkowa

zmiana w obrębie szkliwa, powstająca na skutek działania bakterii próchnicotwórczych, w fazie kiedy demineralizacja nie doprowadziła jeszcze do powstania ubytku tkanek zęba. Na tym etapie proces chorobowy jest możliwy do zatrzymania poprzez zabiegi remineralizujące.

Przerwy pomiędzy posiłkami

ślina jest wydzieliną bogatą w szereg morfotycznych i niemorfotycznych składników. Niektóre z nich przeciwdziałają próchnicy zębów, jednak jeśli mają skutecznie zadziałać potrzebny jest czas. Dlatego posiłki (a większość z nich posiada w swoim składzie węglowodany) powinny być spożywane z uwzględnieniem przynajmniej dwugodzinnych przerw, w czasie których mogą zadziałać czynniki obronne zawarte w ślinie. Niebezpieczne dla zębów jest tzw. podjadanie, gdyż dostarcza bakteriom próchnicotwórczym z większą częstością pożywkę (substrat) do tworzenia kwasów uszkadzających szkliwo.

Remineralizacja szkliwa

proces, w którym składniki mineralne zawarte w ślinie wbudowują się w powierzchowną warstwę szkliwa. Najlepszym sposobem ich uzupełniania w środowisku jamy ustnej jest regularne stosowanie past do zębów podczas codziennych zabiegów higienicznych, a także aplikacja lakierów fluorkowych przez lekarza stomatologa.

Szczoteczka jednopęczkowa

specjalnie zbudowana szczoteczka do mycia zębów z jedną kępką włosia osadzoną na głowicy. Służy do oczyszczania wąskich, trudno dostępnych przestrzeni i powierzchni szkliwa (najczęściej pomiędzy zębami), nieosiągalnych dla zwykłych szczoteczek manualnych lub elektrycznych.

Szczoteczki dla dzieci

są mniejszych rozmiarów i posiadają miękkie włosie, niekiedy mają charakter zabawki. Dzieci bawiące się szczoteczką przyzwyczajają się do jej obecności w jamie ustnej i z czasem do przeprowadzania oczyszczania zębów.

Szkodliwe nawyki związane z jamą ustną

pewne nawyki stanowić mogą zagrożenie dla tkanek jamy ustnej, zarówno w wieku dziecięcym jak i u osób dorosłych. Szkodliwe jest nawykowe ssanie smoczka, palca lub innych przedmiotów, nagryzanie ołówka, paznokci czy skórek, a także przygryzanie warg i policzków oraz wielogodzinne żucie gumy, a przede wszystkim palenie papierosów.

Transmisja drobnoustrojów próchnicotwórczych

źródłem zakażenia drobnoustrojami próchnicotwórczymi dla dziecka jest jama ustna innego człowieka chorującego na próchnicę zębów. Rodzice lub inne osoby z otoczenia poprzez wspólne używanie łyżeczek bądź kubeczków, czy też poprzez kontakt bezpośredni, przekazują małemu dziecku łącznie z drobinkami śliny m. in. bakterie wywołujące próchnicę zębów. W ten sposób, czasem już w okresie niemowlęcym, następuje transmisja bakterii próchnicotwórczych pomiędzy członkami rodziny lub bliskimi sobie osobami.

Twardość szczotki do zębów

szczoteczki do mycia zębów różnią się twardością włosia, która jest uzależniona od grubości (średnicy) pojedynczych włosów umieszczonych na głowicy. Szczotki dla każdej osoby powinny być dobierane indywidualnie, przy czym głównie polecane są te o miękkiej i o średniej twardości włosia.

Ubytkowa postać próchnicy

widoczny ubytek tkanek zęba, powstały na skutek procesu próchnicowego wywołanego przez bakterie. Leczenie wymaga założenia wypełnienia przez lekarza stomatologa.

Zapalenie miazgi

objawiający się bólem stan zapalny miazgi, najczęściej będący skutkiem rozprzestrzeniania się próchnicy. Wymaga leczenia kanałowego (endodontycznego) i niekiedy może prowadzić do utraty zęba.

Zastępcze środki słodzące

substancje naturalne (ksylitol, stewia) lub związki chemiczne (np. aspartam) o słodkim smaku służące słodzeniu produktów spożywczych. Środków tych nie mogą metabolizować bakterie próchnicotwórcze, tym samym nie wytwarzają one kwasów powodujących uszkodzenie szkliwa zęba. Niektóre osoby nie powinny ich używać do słodzenia ze względu na nietolerancję pokarmową lub inne objawy towarzyszące ich spożywaniu.